onder constructie
Van inzicht naar actie
We beschreven reeds hoe een krachtige samenwerkingscontext kan worden ontworpen (CSCL), welke sociale processen de kwaliteit van samenwerking beïnvloeden en welke wetenschappelijke inzichten hieraan ten grondslag liggen.
Om samenwerking daadwerkelijk te kunnen verbeteren, moeten deze sociale processen eerst zichtbaar worden gemaakt. Pas wanneer teams inzicht krijgen in hun manier van samenwerken, kunnen zij gericht reflecteren, bijsturen en groeien.
Daarom werden binnen Hogeschool VIVES de Beoordelingsinstrumenten voor Sociaal Functioneren (BSF) ontwikkeld. De vragenlijsten verzamelen informatie over het sociaal functioneren binnen groepen en teams. De verzamelde gegevens vormen vervolgens de basis voor interactieve dashboards die de samenwerking op een overzichtelijke en toegankelijke manier visualiseren.
De vragenlijsten en dashboards vormen samen één geïntegreerd systeem:
Beoordelingsinstrument voor Sociaal Functioneren – Studenten (BSF-S)
- Samenwerking tijdens groepswerk zichtbaar maken
De BSF-S werd ontwikkeld om sociale processen tijdens groepswerk systematisch in kaart te brengen. Hoewel groepswerk veel kansen biedt voor gezamenlijk leren, blijven belangrijke aspecten van samenwerking vaak onzichtbaar. Hierdoor is het voor lesgevers moeilijk om samenwerking doelgericht te begeleiden.
De vragenlijst brengt vier belangrijke dimensies van sociaal functioneren in kaart:
-
- effectieve communicatie;
- dominantie en machtsverhoudingen;
- participatie;
- afleiding.
Na het invullen van de vragenlijst worden de resultaten automatisch verwerkt in een interactief dashboard. Hierdoor krijgen leerlingen, studenten en lesgevers een helder beeld van de samenwerking binnen een groep en worden zowel sterke punten als mogelijke aandachtspunten zichtbaar.
Het dashboard ondersteunt reflectie, feedback en gerichte begeleiding en sluit daarmee rechtstreeks aan bij de principes van Computer Supported Collaborative Learning (CSCL), waarin sociale interactie en gezamenlijke kennisopbouw centraal staan.
- Wetenschappelijke onderbouwing
De BSF-S werd ontwikkeld en gevalideerd bij studenten uit de lerarenopleiding. Het instrument vertoont goede psychometrische eigenschappen en levert betrouwbare informatie over sociaal functioneren tijdens groepswerk.
Wie meer wil weten over de ontwikkeling en validatie van de vragenlijst kan het volledige onderzoeksartikel raadplegen.
→ Download het onderzoeksartikel
- De vragenlijst gebruiken
De BSF-S kan zowel op papier als digitaal worden afgenomen.
-
- Pen-en-papier
-
- Digitale afname
De vragenlijst kan eenvoudig worden geïntegreerd in online enquêteplatformen zoals Google Forms, Microsoft Forms, LimeSurvey, Qualtrics of andere vergelijkbare systemen.
Een digitale afname biedt verschillende voordelen:
-
-
- automatische verwerking van antwoorden;
- eenvoudige export naar Excel of statistische software;
- bruikbaar in fysieke, blended en online leeromgevingen;
- ondersteuning van meerdere groepen tegelijk.
-
Wanneer verschillende groepen deelnemen, is het aanbevolen elke groep een unieke groepscode toe te kennen. Hierdoor kunnen de resultaten per groep afzonderlijk worden gevisualiseerd en besproken.
- Interactief dashboard
De verzamelde gegevens vormen de basis voor het interactieve BSF-dashboard.
Na het uploaden van de resultaten worden de gegevens automatisch verwerkt tot overzichtelijke tabellen, grafieken en groepsprofielen. Hierdoor wordt onmiddellijk zichtbaar hoe een groep functioneert op de verschillende dimensies van sociaal functioneren.
Het dashboard ondersteunt niet enkel de interpretatie van de resultaten, maar stimuleert ook reflectie en dialoog binnen de groep. Op die manier vormt het een waardevol hulpmiddel om samenwerking gericht te verbeteren.
Beoordelingsinstrument voor Sociaal Functioneren – Professionele Teams (BSF-P)
Samenwerking binnen professionele teams zichtbaar maken
Voortbouwend op de studentenversie wordt momenteel de BSF-P ontwikkeld voor professionele teams binnen onderwijs- en zorgorganisaties.
De vragenlijst onderzoekt vijf dimensies van sociaal functioneren:
- psychologische veiligheid;
- effectieve communicatie;
- dominantie en machtsverhoudingen;
- participatie;
- afleiding.
Ook bij de BSF-P vormt de vragenlijst de basis voor een interactief dashboard waarin de resultaten automatisch worden gevisualiseerd. Hierdoor krijgen teams en leidinggevenden inzicht in hun samenwerking en kunnen zij gerichte verbeteracties ondernemen.
Stand van zaken
De BSF-P bevindt zich momenteel in een onderzoeks- en validatiefase.
De eerste dataverzameling is afgerond en de analyses worden uitgevoerd. Zodra de onderzoeksresultaten beschikbaar zijn, worden zij via deze website gepubliceerd.
Ook voor de BSF-P wordt een interactief dashboard ontwikkeld dat teams ondersteunt bij het analyseren, bespreken en versterken van hun samenwerking.